12. Pierwszy zespół aktorski Teatru: Jerzy Leszczyński

 

Aktor i reżyser, pochodzący z rodziny o tradycjach aktorskich, był wnukiem aktora Wincentego Rapackiego oraz aktorki Anny Leszczyńskiej, aktorska para rodziców to Bolesław i Honorata. Na scenie zadebiutował w 1902 r. w warszawskim teatrze ogródkowym "Bagatela". Występował w Krakowie,  w 1916 roku przeniósł się do Warszawy, a od roku 1949 do końca swego życia występował w Teatrze Polskim.

Mówi się o Jerzym Leszczyńskim jako jednym z największych autorytetów w sztukach Fredry.

Dom dziadka mego, Wincentego Rapackiego, jak i nasz, był opętany miłością do Fredry. „Zemstę” umiałem wcześniej niż pacierz. Wiersze fredrowskie często plątały mi się z modlitwą: „Nie wódź nas na pokuszenie...”, ale dalej już waliłem Fredrę: „...Ojców moich wielki Boże...”. W tym miejscu dostawałem od matki tęgiego klapsa, co nic nie pomagało, bo chowając łepetynę pod kołdrę, przekornie kończyłem: „Wszak gdy wstąpi w progi moje...” itd. i z Fredrą na ustach zasypiałem. Pukając do gabinetu mego dziadka cichutko szeptałem słowami Papkina: „Wolnoż wstąpić...”, na co dziadek (cudowny Milczek na scenie) odpowiadał jako Rejent: „Bardzo proszę...”. Po czym rozmowa toczyła się już w normalnym języku.

O fredrowskich sztukach wypowiadał się Tadeusz Boy-Żeleński, doceniając przy tym aktorstwo Leszczyńskiego, między innymi na wspomnienie „Zemsty” z 1919 roku, wystawionej właśnie w Teatrze Polskim:
Publiczność – czuć to było w sali – słuchała arcydzieła Fredry z prawdziwą rozkoszą. Cieszymy się tedy na zapowiedziane „Śluby panieńskie” z Jerzym Leszczyńskim i prosimy koniecznie bodaj o „Dożywocie”!

Znawca sztuki fredrowskiej, miłośnik starego „złotego repertuaru” polskiego, ceniony wielce za role w dramatach szekspirowskich i romantycznych. Widzowie Teatru Polskiego mieli okazję zobaczyć go w rolach takich jak: Papkin ("Zemsta"), Bardos ("Krakowiacy i Górale"), Aleksander Severus ("Irydion"), Marek Antoniusz ("Juliusz Cezar"), Gustaw ("Śluby panieńskie") czy Mulej ("Książę Niezłomny").

/Źródła: Jerzy Leszczyński "Z pamiętnika aktora", Czytelnik 1958 r., s.70. Tadeusz Żeleński (Boy) "Obrachunki fredrowskie", Książka i Wiedza 1989 r./