16. Architekt Teatru Polskiego - Czesław Przybylski

 

Czesław Przybylski należał do tego szczęśliwego pokolenia polskiego, któremu dane było w pełni świadomości przeżyć wielki okres odrodzenia narodowego, uwieńczonego wywalczeniem niepodległości. Toteż na kształtowanie się Jego oblicza duchowego wywarły zdecydowany wpływ zarówno rozgrywające się w tym okresie wypadła dziejowe, jak i specyficzne warunki bytowania naszego, wyzwalając zeń te wszystkie różnorodne wartości, które pozwoliły Mu z czasem, już w pełni sił, rozwinąć tak bogatą i wielostronną działalność.
Wielki talent twórczy, którym wykuwał nowe drogi dla wyzwalającej się z marazmu architektury rodzimej, wnikliwe zrozumienie spraw społecznych, którym wolne od zajęć zawodowych chwile poświęcał, serdeczne ukochanie młodzieży, której jako długoletni wychowawca i przyjaciel wiedzę swą, doświadczenie i ideały przekazywał, wreszcie niepospolite zalety moralne - jak głęboka miłość kraju, który w potrzebie piersią swą zasłaniał, ofiarna koleżeńskość i prostolinijność wszelkich poczynań oraz tak rzadko dziś spotykany kult życia rodzinnego - wszystko to składało się w tym znakomitym Artyście-Obywatelu na całość niezwykle w swej strukturze przejrzystą i przedziwnie harmonijną.
(...)Sztuka Przybylskiego zawsze była szukaniem wyrazu najwłaściwszego. Teatr Polski: wnętrze ciepłe, wytworne, formy klasycystyczne - wnętrze przeznaczone dla ludzi, chcących spędzić wieczór w dobrym towarzystwie na słuchaniu dobrej sztuki.*

Czesław Piotr Przybylski (19.05.1880-14.01.1936) kształcił się do 1904 roku na wydziale architektury wchodzącym w skład Instytut Politechnicznego im. Mikołaja II, potem kontynuował w latach 1906-1908 naukę w Karlsruhe. Do Warszawy powrócił w 1909 roku, a po utworzeniu Politechniki Warszawskiej działał na tamtejszym Wydziale Architektury, na którym w 1919 roku został mianowany profesorem. Pod jego okiem kształciło się wielu polskich architektów młodego pokolenia, m.in. Romuald Gutt czy Bohdan Pniewski. Projektował gmachy nawiązujące do dawnych form, jednak w nowoczesnej formie. Często nawiązywał do funkcjonalizmu, chętnie sięgał w swoich realizacjach po szarą cegłę cementową. Działał aktywnie w Kole Architektów przy Stowarzyszeniu Techników, od 1908 roku był także członkiem Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości.

* "Architektura i budownictwo. Miesięcznik ilustrowany", Warszawa 1936, rok XII, nr 8-9-10, wydanie poświęcone architektowi Czesławowi Przybylskiemu, autor tekstu Bogumił Rogaczewski.