WIELCY TEATRU POLSKIEGO. OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA: Nina Andrycz

07.02.2014, Duża Scena

31 stycznia 2014 odeszła Nina Andrycz - heroina Teatru Polskiego, aktorka, poetka, pisarka.

Do Teatru Polskiego w Warszawie zaangażował ją Arnold Szyfman w roku 1935.
Z tą sceną związała całe swoje artystyczne życie.

Dziękujemy Jej za to.
dyrekcja i zespół Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana w Warszawie

Zapraszamy 7 lutego o godz. 19.00 na Dużą Scenę Teatru Polskiego na specjalne spotkanie z cyklu "Wielcy Teatru Polskiego. Ocalić od zapomnienia", które poświęcone będzie Ninie Andrycz. Będziemy wspominać twórczość sceniczną aktorki, przeczytane zostaną fragmenty jej poezji, pokazane zdjęcia i nagrania ze spektakli, w których wystąpiła heroina Teatru Polskiego.

Prowadzenie spotkania - Jarosław Gajewski. Goście: Eugenia Herman, Ignacy Gogolewski, Maciej Prus, Leszek Teleszyński.
Fragmenty wspomnień i poezji przeczyta Joanna Trzepiecińska.

Wstęp wolny na spotkanie.

NINA ANDRYCZ
Urodziła się w 1912 r. w Brześciu nad Bugiem. W roku 1930 zdała egzamin dojrzałości w Gimnazjum Rosyjskiego Towarzystwa Dobroczynności w Brześciu. Studiowała przez rok prawo na Uniwersytecie Wileńskim, a następnie historię na na wydziale humanistycznym Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1931-34 była słuchaczką Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej pod kierownictwem Aleksandra Zelwerowicza. Zaraz po uzyskaniu dyplomu występowała na deskach wileńskiego Teatru na Pohulance. Wcieliła się tam w m.in. Glorię w „Nigdy nie można przewidzieć” George'a Bernarda Shawa (1934) i Ofelię w „Hamlecie” Williama Szekspira (1934). W czasie okupacji nie brała udziału w przedstawieniach teatrów jawnych. Jak większość aktorów pracowała jako kelnerka w "Cafe bar" artystów i pracowników Teatru Polskiego. Od roku 1935 do 2004 grała w Teatrze Polskim w Warszawie.

W kinie zadebiutowała w 1939 w nieukończonym filmie „Uwaga, szpieg” w reżyserii Eugeniusza Bodo.  

Zasłynęła z ról królowych (Maria Stuart u Słowackiego, Elżbieta w „Marii Stuart” Schillera czy królowa w „Don Carlosie”) lub arystokratek - Izabela Łęcka w „Lalce”. Była żoną premiera Józefa Cyrankiewicza. W ten sposób zapracowała na przydomek „Królowa”.

W 1996 roku została odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a w 2012 roku jako jedyna Polka w historii otrzymała nagrodę Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych. Łącznie Zagrała w ponad 80 spektaklach (razem z Teatrem Telewizji) i w ponad 10 filmach. Aktorstwo było jej prawdziwą pasją. 
- Role to są moje córki - piękne, szalone, mądre, głupie, różne. Kiedy „urodziłam” Marię Stuart byłam tak zmęczona, że chyba poród fizyczny tyle by mnie nie kosztował - podkreślała aktorka. Artystka znana była również jako autorka tomików poezji i powieści. W 2013 roku ukazała się książka Andrycz pt. „Patrzę i wspominam”.  

ROLE W SPEKTAKLACH:
Przed II wojną światową

1934 "Nigdy nie można przewidzieć" jako Gloria
1934 "Hamlet" jako Ofelia
1935 "O Zmartwychwstaniu" jako Maria Magdalena
1935 "Ptak" jako Burmistrzanka
1935 "Król Lear jako Regana
1935 "Kordian" jako Strach / Wioletta
1936 "Niedobra miłość" jako Mania
1936 "Tessa" jako Antonina Sanger
1936 "Lato w Nohant" jako Solange
1937 "Cezar i człowiek" jako Lukrecja Borgia
1937 "Szczygli zaułek" jako Blanka
1938 "Noc listopadowa" jako Joanna
1938 "Maskarada" jako Aleksandrine
1939 "Koleżanki "jako Hela

Spektakle powojenne
1946 "Papuga" jako Marta (reżyseria Juliusz Osterwa)
1946 "Szkoła obmowy "jako Dorymena (reż. Karol Frycz)
1947 "Oresteja" jako Kasandra (reż. Arnold Szyfman)
1948, wznowienie 1954 "Cyd" jako Szimena (reż. Edmund Wierciński)
1948 "Zakon krzyżowy" jako Ryngałła (reż. Janusz Warnecki)
1949 "Wieczór Puszkinowski "(reż. J. Warnecki)
1949 "Ostatnie dni" jako Natalia (reż. Józef Wyszomirski)
1950 "Tai Yang budzi się" jako Tai Yang (reż. zespołowa)
1951 "Intryga i miłość" jako Lady Milford (reż. Aleksander Bardini)
1952 "Lalka" jako Izabela Łęcka (reż. Bronisław Dąbrowski)
1955 "Miesiąc na wsi" jako Natalia Pietrowna (reż. Władysław Krzemiński)
1955 "Intryga i miłość" jako Lady Milford (reż. Aleksandrowicz Gąssowski) – gościnnie w Teatrze Polskim w Poznaniu
1956 "Cyd" jako Szimena (reż. Ryszard Sobolewski) – gościnnie w Teatrze Polskim w Poznaniu
1956 "Święta Joanna" jako Joanna (reż. Bohdan Korzeniewski)
1958 "Maria Stuart" jako Maria Stuart (reż. Roman Zawistowski)
1960 "Don Carlos" jako Elżbieta Valois (reż. Władysław Hańcza)
1961 "Pożądanie w cieniu wiązów" jako Abbie Putnam (reż. R. Zawistowski)
1962 "Mariana Pineda" jako Mariana Pineda (reż. W. Hańcza)
1963 "Borys Godunow" jako Maryna (reż. Henryk Szletyński)
1963 "Kleopatra" jako Kleopatra (reż. Roman Niewiarowicz)
1964 "Makbet" jako Lady Makbet (reż. Otto Axer)
1964 "Pies ogrodnika" jako Diana de Belfior (reż. R. Niewiarowicz)
1965 "Balladyna" jako Balladyna (reż. W. Krzemiński)
1967 "Nawrócenie kapitana Brassbounda" jako Lady Cecylia Waynflete (reż. Andrzej Szafiański)
1968 "Wariacje na temat" jako Rose (reż. Jan Kulczyński)
1969 "Intryga i miłość" jako Lady Milford (reż. Wanda Laskowska)
1971 "Rzymska wiosna" jako Małgorzata Fuller (reż. Jerzy Rakowiecki)
1973 "Gwiazda" jako Gwiazda (reż. Helmut Kajzar) – gościnnie w Teatrze Stara Prochownia w Warszawie
1973 "Moralność pani Dulskiej" jako Pani Dulska (reż. Krystyna Meissner)
1976 "Maria Stuart" jako Elżbieta, królowa Anglii (reż. August Kowalczyk)
1979 "Profesja pani Warren" jako Pani Warren (reż. K. Meissner)
1980 "Nina Andrycz przedstawia siebie nieznaną" (widowisko poetyckie) – w Teatrze Stara Prochownia w Warszawie
1981 "Karnawał "jako Małgorzata (reż. Józef Para)
1983 "Maestro" jako Ksena (reż. Kazimierz Dejmek)
1985 "Biesiada u hrabiny Kotłubaj" jako Hrabina Maria Kotłubaj (reż. Romuald Szejd) – w Teatrze "Scena Prezentacje" w Warszawie
1986 "Baba-Dziwo" jako Valida Vrana (reż. Mariusz Dmochowski)
1988 "Lokaj" jako Starościna (reż. Andrzej Łapicki)
1990 "Tango" jako Eugenia (reż. K. Dejmek)
1993 "Ryszard III" jako Małgorzata (reż. Maciej Prus)
1994 "Popołudnie kochanków" jako Katarzyna II (reż. Jan Bratkowski)
1995 "Krzesła" jako Ona (Stara; reż. M. Prus)
1997 "Cocktail Party" jako Julia (Pani Shuttlethwaite; reż. M. Prus)
1998 "Wizyta starszej pani" jako Klara Zachanassian (reż. Zdzisław Wardejn)
2000 "Lustro" jako Aktorka (reż. Tomasz Zygadło)
2001 "Królowa i Szekspir" jako Elżbieta I, królowa Anglii (reż. Marcel Kochańczyk) – w Teatrze na Woli im. Łomnickiego w Warszawie

ROLE W TEATRZE TELEWIZJI:
1958 "Dama kameliowa" jako Małgorzata (reż. Adam Hanuszkiewicz)
1959 "Pani Bovary" jako Emma (reż. Jerzy Gruza)
1960 "Judyta" jako Judyta(reż. Stanisław Wohl)
1961 "Anna Karenina" jako Anna Karenina (reż. A. Hanuszkiewicz)
1962 "Pies ogrodnika" jako Hrabina Diana de Belfor (reż. Konrad Swinarski)
1963 "Panna bez posagu" jako Larysa (reż. Jerzy Antczak)
1964 "Rosmersholm" jako Rebeka West (reż. Henryk Szletyński)
1965 "Dym" jako Irina (reż. Bogdan Trukan)
1965 "Pierścień wielkiej damy" jako Hrabina Maria Harrys (reż. Andrzej Szafiański)
1966 "Dzikie palmy" jako Sharlotta (reż. Ludwik René)
1966 "Oszukana" jako Róża (reż. L. René)
1966 "Powrót do Lizbony" jako Donna Catherin (reż. B. Turkan)
1967 "Miesiąc na wsi" jako Natalia (reż. B. Turkan)
1969 "Burza" jako Katierina (reż. J. Kulczyński)
1969 "Wachlarz lady Windermere" jako Pani Erlynne (reż. B. Turkan)
1970 "Safona" jako Safona (reż. Henryk Drygalski)
1973 "Dom nad Loarą" jako Marie Requier (reż. H. Drygalski)
1976 "Terrarium" jako Ona (reż. Anna Minkiewicz)
1976 "Wiersze" (reż. Wojciech Siemion)
1977 "Przed burzą" jako Lady Astor (reż. Roman Wionczek)
1988 "Bez kurtyny" (reż. Zdzisław Wardejn)
1991 "Pępowina" jako Matka (reż. Piotr Szulkin)
1993 "Mgła" jako Gwiazda (także autorka scenariusza, reż. Mirosław Gronowski)
1995 "Siostra" jako Dama w czerni (reż. Edward Dziewoński)
1995 "Słowik Warszawy" jako Patrycja (reż. Ryszard Ber)

ROLE W FILMACH:1939 "Uwaga, szpieg" (film nieukończony), reż. Eugeniusz Bodo
1950 "Warszawska premiera" jako Maria Kalergis
1954 "Uczta Baltazara" jako Joanna d'Ursins
1972 "Dary magów" jako Perukarka
1980 "Kontrakt" jako Olga
1995 "Horror w Wesołych Bagniskach" jako Róża
1997 "Sława i chwała" jako księżna Anna Bilińska
2001 do 2002 "Na dobre i na złe" jako Jaszewska
2008 "Jeszcze nie wieczór" w roli samej siebie
2008 "Serce na dłoni" jako Matka

ODZNACZENIA I NAGRODY:
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1995)
Order Sztandaru Pracy I klasy (1959)
Order Sztandaru Pracy II klasy (1950)
Złoty Krzyż Zasługi (1953)
Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)
Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985)
Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2008)
Odznaczenie "Zasłużony dla Kultury Narodowej" (1988)
Odznaka "Za zasługi dla Warszawy"
Nagroda FSRiR w Katowicach (1949)
Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji za rolę Larysy w przedstawieniu Bez posagu w Teatrze Telewizji oraz inne kreacje aktorskie w Teatrze TV i w Teatrze Polskiego Radia (1963)
Srebrna Maska (nagroda w plebiscycie czytelników "Expressu Wieczornego" – trzykrotnie (1967, 1968, 1970)
Zasłużona dla Teatru Polskiego w Warszawie (1976)
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za wybitne osiągnięcia aktorskie (1977)