Płomienie

Mamy w warszawskim Teatrze Polskim odważną próbę przeniesienia na scenę biblii socjalistów, anarchistów i wielu zapewne jeszcze „istów. Powieść pokolenia, które pechowo okazało się ostatnią generacją carskiego zniewolenie. Przyćmiły ich losy historie wspomnianych już Baryki, czy Świdy z powieści Żeromskiego i Struga. Spektakl niełatwy, wymagający skupienia. Naładowany ideami i odważnymi tezami. Dowodami? Mniej. Ale czy rewolucja potrzebuje dowodów? Na pewno jest to teatr wysokich lotów, inteligentny i brawurowo stworzony do nas, widzów. Wart bezwzględnie zobaczenia.

Spektakl rozgrywa się w trzech umownych przestrzeniach scenicznych – „Rodzina”, „Więzienie” i „Kryjówka”, połączonych podłużnym pasem „Ulicy”. Każda przestrzeń symbolizuje inną formę niewoli: rodzinną, polityczną i społeczną. W centrum akcji znajduje się postać Michała Kaniowskiego (ciekawa rola Modesta Rucińskiego), młodego rewolucjonisty, którego losy prowadzą przez kryjówki anarchistów, więzienia i emigracyjne środowiska rewolucyjne. „Płomienie” Opryńskiego to przykład spektaklu intensywnie wykorzystującego medium sceniczne do przetworzenia literatury filozoficznej i politycznej na język wizualny i performatywny. (...) Mimo intelektualnej złożoności narracji, spektakl Opryńskiego pozostaje wyrazem hołdu dla tych, którzy walczą o wolność – nie tylko w kontekście historycznym, ale i współczesnym – a jego przesłanie, choć wymagające dla widza, jest uniwersalne i prowokujące do refleksji.

Młodość ma swoje prawa. Młodość musi się wyszumieć. A czasem zbuntować wobec obcych idei i narzuconych odgórnie prawideł. Dziś, gdy rewolucyjny duch kolejnego pokolenia zatacza coraz szersze kręgi, „Płomienie” okazują się przejmująco rezonować ze współczesnością. Choć Janusz Opryński, podążając za myślą Brzozowskiego, składa tym spektaklem hołd odwadze i heroizmowi ludzi, którzy poświęcali się dla idei występując przeciw niesprawiedliwości świata, to jednocześnie ostrzega przed kosztami podjętych wyborów czy decyzji. Zachwyt nad erupcją młodzieńczego buntu tonuje wizją konsekwencji, a zarazem dla żarliwej buntowniczej natury nie widzi innej drogi. Człowiekowi nie można bowiem odebrać prawa do wolności, do przekonań, a nawet do dramatycznych gestów w ich obronie. Aktorzy Teatru Polskiego z ofiarnością weszli w świat ludzi uwikłanych w rodzące się idee, wymagając od widza skupienia i intelektualnej zadumy, wyzwalając myśli o przeszłości, teraźniejszości i płomieniu, który przecież gdzieś tam tlił się kiedyś w każdym z nas.

Zarówno większe, jak i mniejsze role są jednakowo ważne dla dramaturgii tego przedstawienia, i każda jest dobrze grana, niemniej trzeba wyróżnić Modesta Rucińskiego, grającego Michała Kaniowskiego. To mocno zapadająca w pamięć rola!